کتاب یاد داشت های زیر زمینی

معرفی کتاب یادداشت‌های زیرزمینی

اثری کوتاه از نویسنده‌ی برجسته‌ی روس. فئودور داستایوفسکی در کتاب یادداشت‌های زیرزمینی به روایت داستان مردی می‌پردازد که از زندگی معمول انسان‌ها فاصله گرفته و شکاف عمیقی میان خود و جامعه احساس می‌کند. روایتی قدرتمند و در مواقعی پوچ، از هبوطی زیرزمینی.

درباره کتاب یادداشت‌های زیرزمینی:

در میان همه‌ی آثار فئودور داستایوفسکی (Fyodor Dostoevsky) یادداشت‌های زیرزمینی (Notes from Underground) از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از این منظر که منتقدان آن را کلید فهم باقی آثارش می‌دانند و بسیاری آن را اولین رمان اگزیستانسیالیسم نامیده‌اند. نویسنده در این اثر با ظرافتی درخشان گزارشی از وضعیت انسان در دوره‌ی کنونی ارائه داده است.

راویِ انقلابی‌ترین رمان داستایوفسکی، مردی ناشناس است؛‌ کسی که تا انتها نامش را نخواهیم فهمید. او که از زندگی روزمره‌ی خود فاصله گرفته، شروع به نوشتن می‌کند. او سنگینی بار یک خاطره‌ی قدیمی را بر شانه‌هایش احساس می‌کند و امیدوار است که با نوشتن، آن خاطره او را رها سازد. او خود دلیل نوشتنش را این‌گونه شرح می‌دهد. مرد زیرزمینی، این راوی بی‌نام و نشان چهل‌ساله که سابقاً کارمند دولت بوده، در دو بخش داستان یادداشت‌های زیرزمینی را به پیش می‌برد. او در قسمت اول به شرح دیدگاه‌ها و احساساتش می‌پردازد. در واقع بخش اول رمان یک مونولوگ تلخ است. او نومیدانه تلاش می‌کند تا علتی برای بودن در صحنه‌ی هستی بیابد. خودآگاهی بیش از حد روایتگرِ داستان در بسیاری از موارد به خودسرزنش‌گری منجر می‌شود. او در قسمت دوم از حوادث زندگی‌اش سخن می‌گوید.

کتاب یادداشت‌های زیرزمینی سفری‌ست به درون ذهن انسان، جایی که عمیق‌ترین و پنهان‌ترین خواسته‌هایش در آنجا جای گرفته است. این رمان اولین بار در سال 1864 در روسیه منتشر شد و تا امروز از برجسته‌ترین آثار اگزیستانسیالیسم شناخته می‌شود. چرا که آیینه‌ای‌ست تمام‌نما از روزگار ما و به نقد احوال انسان بیمار امروز می‌پردازد که بیماری و رنج تا عمق استخوان‌هایش ریشه دوانیده است. داستایوفسکی در این اثر روان‌شناختی نیز، همچون باقی آثارش در به تصویر کشیدن دسیسه‌های کنجکاو ذهن ماهرانه عمل کرده و شاید همین موضوع است که او را از سایر داستان‌نویسان روسی و یادداشت‌های زیرزمینی را از باقی آثار داستانی متمایز می‌سازد. چرا که داستایوفسکی قبل از آن که روان‌شناسی وجود داشته باشد، روان‌شناس بوده است!

این رمان همچنان در روزگار ما طنین‌انداز است. چرا که درون‌مایه‌ی آن، مضامین امروز جامعه‌ی کنونی ماست. از آرمان‌شهری و صنعت‌گرایی گرفته تا سلطه‌ی احتمالی علم و فناوری بر حقیقت. هنر داستایوفسکی در این اثر به خوبی نمایان می‌شود. او انگیزه‌های پیچیده‌ی انسانی را کنار می‌گذارد و توانایی این را دارد که در یک جمله، هم‌زمان هم دلخراش باشد و هم مخاطبش را به خنده افکند. او از طریق کاوش‌های دقیق در جامعه‌ی خود به حقایقی جاودان برخورد کرده و با تحلیل دقیق رفتار، تونل‌هایی به پنهان‌ترین اعماق ذهن انسان می‌کشد. سبک خارق‌العاده‌ی کتاب که به شکلی درخشان قواعد ادبی را زیر پا می‌گذارد، در ابتدا مخاطبان روس را شوکه کرده بود. اما ویژگی‌های منحصربه‌فرد و خیره‌کننده‌ی آن بعدتر الهام‌بخش بسیاری از نویسندگان شد.

فیلمنامه‌ی اقتباس شده از کتاب یادداشت‌های زیرزمینی:

در سال 1995 فیلمی با اقتباس از این اثر ساخته شد.